• تفسیر شب قدر

«انّا انزلناه فى لیلة القدر...» ما آن (قرآن) را در شب قدر نازل کردیم و تو چه مى دانى شب قدر چیست؟ شب قدر از هزار ماه بهتر است. فرشتگان و روح در آن شب به اذن پروردگار خود براى تقدیر هر کارى نازل مى شوند. آن شب انباشته از سلامت، برکت و رحمت تا طلوع صبح است.

قدر به معناى اندازه گیرى، تقدیر و برنامه ریزى و تنظیم امور آمده براساس روایات فراوانى که وارد شده، در شب قدر امور و سرنوشت افراد براى سال آینده رقم مى خورد. شب زنده دارى و عبادت در این شب موجب آمرزش گناهان خواهد بود. درسوره بقره مى خوانیم که قرآن در ماه رمضان نازل شده «شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِى أُنزِلَ فِیهِ الْقُرْءَانُ...»( بقره/185) در سوره قدر آمده که قرآن در شب قدر نازل شده «إِنَّـآ أَنزَلْنَـهُ فِى لَیْلَةِ الْقَدْرِ».(قدر/1); بنابراین شب قدر در ماه مبارک رمضان واقع شده و در آیه دیگرى از سوره قدر خداوند این شب را بهتر از هزار ماه مى داند «لَیْلَةُ الْقَدْرِ خَیْرٌ مِّنْ أَلْفِ شَهْر.» (قدر/ 2) و منظور از برترى این شب از هزار ماه، این است که اِحیا و بیدار ماندن و به عبادت پرداختن در این شب، از عبادت هزار شب بهتر است. در سوره دخان خداوند این شب را مبارک خوانده و فرمود: «انّا انزلناه فى لیلة مبارکة» (دخان/ 2) منظور از مبارک بودن این شب است که ظرفیت و گنجایش خیر کثیرى داشته، چون برکت به معناى خیر کثیر است و قرآن خیر کثیرى بود که در آن شب نازل شده و رحمت و اسعه اى بود که دامنش همه خلق را گرفت در ادامه مى فرماید: «فیها یفرق کل امر حکیم» (دخان/4) که مقصود این است در این شب، امور و احکام و معارفى که به صورت کلى و اجمالى بر پیامبر(ص) نازل شده بود.(1)

همه روزها و شبها مخلوق خداست، و هیچ «زمانى» به خودى خود، بر «زمان» دیگر برترى ندارد، ولى برخى از روزها یا شبها به خاطر حوادثى که در آنها رخ داده، برترى و قداست خاصى پیدا کرده اند که قرآن آنها را «أیّام اللّه» (ابراهیم/5) روزهاى ظهور رحمت و قدرت الهى خوانده است; مانند: روز نجات ابراهیم(ع) از آتش و...(2) شب قدر هم یکى از آن زمانهاست که چون در آن، قرآن بر قلب مبارک پیامبر نازل شده و شب فرودآمدن فرشتگان و روح است، قدر و منزلت خاصى پیدا کرده; به گونه اى که عمل صالح و عبادت و بندگى خدا در آن شب، از هزار ماه بهتر است. قرآن کریم مى فرماید: «لیلة القدر خیر من الف شهر * تنزّل الملـئکة و الرّوح فیها بإذن ربهم من کلّ أمر» (قدر/3,4)

برخى از حکمتها و فلسفه هاى وجودى شب قدر عبارتند از:

1. شب قدر، نعمت و موهبت الهى بر امت پیامبراکرم(ص) است.(3)

2. شب قدر براى آن است که انسان، لااقل یک یا چند شب خود را در سال به عبادت پروردگار عالم اختصاص دهد.

3. شب قدر به این جهت «قدر» نامیده شده که مقدرات یک سال انسانها (حیات، مرگ، رزق، ...) براساس لیاقتها و زمینه هایى که خود آنها به وجود آورده اند، تعیین مى شود; بنابراین، وجود چنین شبى باعث مى شود تا انسان با تفکر و تدبّر به خود آید، و اعمال یکساله خود را ارزیابى کند، و با به وجود آوردن زمینه هاى مناسب، بهترین سرنوشت را براى خود رقم زند.

4. در شب قدر، تفسیر امور سالیانه به ولىّ امر (امام هر عصر) نازل مى شود و درباره خویش و مردم به دستورهاى ویژه اى مأمور مى گردد. (4)

چرا شب قدر مخفى است؟

یکى از حکمتها و فلسفه هاى مخفى بودن شب قدر در بین شبهاى سال، یا در میان شبهاى ماه مبارک رمضان، این است که مردم به همه این شبها اهمیت دهند; همانگونه که خداوند متعال، رضاى خود را در میان انواع عبادتها و کارهاى خیر پنهان کرده تا مردم به همه آنها روى آورند، و غضبش را در میان گناهان پنهان کرده تا از همه آنها پرهیز کنند و دوستانش را در میان مردم مخفى کرده تا به همه احترام بگذارند و... .(5)
********
1: تفسیر المیزان، علامه طباطبایى، ج 20، ذیل آیات سوره قدر، ص330 ـ 333
2: المیزان،ج 12،ص 18،نشر اسماعیلیان
3:تفسیر نمونه، ج 27، ص 190، دارالکتب الاسلامیه
4: اصول کافى، کتاب الحجة، باب 97، حدیث 3
5: تفسیر نمونه،ج 27، ص 187 ـ 190

برای دیدن ادامه ی مطالب به[] مراجعه كنید